अर्जुन सुवेदी, काठमाडौं, कात्तिक ४- वैज्ञानिक पद्धतिबाट सवारी साधनको यान्त्रिक परीक्षण गर्न राजधानीको टेकुमा बनाइएको 'भेइकल फिटनेस टेस्ट सेन्टर' अझै सञ्चालनमा आउन सकेको छैन।
एक वर्षअघि नै निर्माण पूरा भए पनि ठेकेदारले सम्झौताअनुसारको उपकरण जडान नगरेको भन्दै यातायात व्यवस्था विभागले प्रयोगशालालाई प्रयोगमा ल्याएको छैन।
'प्रयोगशाला तयार भइसके पनि जडान गरिएका उपकरणहरू सम्झौता अनुसारका छैनन्,' विभागका निर्देशक प्रेमकुमार सिंहले भने, 'ठेकेदारलाई तोकिएको मापदण्डको उपकरण जडान गर्न निर्देशन दिएका छौं, अटेर गरे कारबाही गर्छौं।'
प्रयोगशाला महादेव खिम्ति निर्माण सेवाले तयार पारेको हो। सिंहका अनुसार एक करोड ६७ लाख लागतको प्रयोगशालामा प्रयोग भएका अधिकांश उपकरण कमसल र कम मूल्य पर्ने गुणस्तरहीन छन्। उपकरणसमेत राम्रोसँग मिलेका छैनन्।
'प्रयोगशाला सञ्चालनमा ल्याउन नमिल्ने होइन,' निर्देशक सिंहले भने, 'तर यतिधेरै अपेक्षा राखेर बनाइएको सरकारी संरचनामा गुणस्तरीय सामान जडान हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो जोड हो।'
प्रयोगशालामा सम्झौताविपरीत काम हुनुमा विभागकै तत्कालीन महानिर्देशक र प्राविधिकहरूको समेत दोषी रहेको सिंहले दाबी गरे। 'यो काममा कर्मचारीको मिलोमतो पुष्टि भएको छ,' उनले भने, 'यसलाई कसरी समाधान गर्ने भन्नेबारे मन्त्रालयले सोच्नुपर्छ।'
विभागका अनुसार छ चरणमा जाँच हुने यो प्रयोगशालामा जडान गरिएका उपकरणमा चरणैपिच्छेको नतिजा देखाउने कम्प्युटर जडान गर्नुपर्छ, जसले छुट्टाछुट्टै प्रयोगको नतिजा देखाउँछ। तर प्रयोगशालामा अहिले एउटा डिस्प्ले मात्रै राखिएको छ। 'मेसिनमै जडान गरिएका सामग्रीसमेत मिलेका छैनन्,' निर्देशक सिंहले जानकारी दिए, 'ठेकेदार कम्पनीले सम्झौताअनुसार काम गरे दुई महिनामै प्रयोगशाला सञ्चालनमा ल्याउन मिल्छ।'
विभागका अनुसार प्रयोगशाला सञ्चालनमा आएपछि प्रदूषित तथा जोखिमपुर्ण सवारी साधन सञ्चालनमा बन्देज लाग्नेछ। सवारीसाधनको प्रदुषण, ब्रेक, लाइट, गियरवक्सजस्ता उपकरणहरूको विभिन्न छ चरणमा परीक्षण गरिन्छ। कुनै एक चरणको परीक्षणमा असफल देखिएका गाडीलाई दोस्रो चरणमा प्रवेश दिइनेछैन।
प्रयोगशाला सञ्चालनमा आए यान्त्रिक गडबढीबाट हुने सवारी दुर्घटना कम हुने महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखा बताउँछन्। 'हाल दैनिक ३० भन्दा बढी गाडी यान्त्रिक गडबढीका कारण प्रहरीले धकेल्नु परिरहेको छ,' प्रवक्ता जगतमान श्रेष्ठले भने, 'प्रयोगशाला सञ्चालनमा आए, मेसिनरी गडबढीले हुने दुर्घटना रोकिन्छ र ट्राफिकलाई पनि सास्ती कम हुन्छ।'
नेपालमा पहिलोपटक बनाइएको यो सेन्टर प्रभावकारी भए, आगामी वर्षदेखि सवारीसाधन उपयुक्त रहेको प्रमाणपत्र लिएपछि मात्रै यातायात व्यवस्था विभागबाट सवारीधनी पूर्जा नवीकरण गराउने व्यवस्था लागु हुनेछ।
हाल सवारीधनीले यातायात कर्मचारीहरूको मिलेमतोमा प्रदूषण परीक्षण नै नगराई स्टिकर टाँस्ने गरेकाले प्रयोगशाला सञ्चालनपछि यस्ता सबै काम बन्द हुने ट्राफिक अधिकृतहरू बताउँछन्।
एक वर्षअघि नै निर्माण पूरा भए पनि ठेकेदारले सम्झौताअनुसारको उपकरण जडान नगरेको भन्दै यातायात व्यवस्था विभागले प्रयोगशालालाई प्रयोगमा ल्याएको छैन।
'प्रयोगशाला तयार भइसके पनि जडान गरिएका उपकरणहरू सम्झौता अनुसारका छैनन्,' विभागका निर्देशक प्रेमकुमार सिंहले भने, 'ठेकेदारलाई तोकिएको मापदण्डको उपकरण जडान गर्न निर्देशन दिएका छौं, अटेर गरे कारबाही गर्छौं।'
प्रयोगशाला महादेव खिम्ति निर्माण सेवाले तयार पारेको हो। सिंहका अनुसार एक करोड ६७ लाख लागतको प्रयोगशालामा प्रयोग भएका अधिकांश उपकरण कमसल र कम मूल्य पर्ने गुणस्तरहीन छन्। उपकरणसमेत राम्रोसँग मिलेका छैनन्।
'प्रयोगशाला सञ्चालनमा ल्याउन नमिल्ने होइन,' निर्देशक सिंहले भने, 'तर यतिधेरै अपेक्षा राखेर बनाइएको सरकारी संरचनामा गुणस्तरीय सामान जडान हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो जोड हो।'
प्रयोगशालामा सम्झौताविपरीत काम हुनुमा विभागकै तत्कालीन महानिर्देशक र प्राविधिकहरूको समेत दोषी रहेको सिंहले दाबी गरे। 'यो काममा कर्मचारीको मिलोमतो पुष्टि भएको छ,' उनले भने, 'यसलाई कसरी समाधान गर्ने भन्नेबारे मन्त्रालयले सोच्नुपर्छ।'
विभागका अनुसार छ चरणमा जाँच हुने यो प्रयोगशालामा जडान गरिएका उपकरणमा चरणैपिच्छेको नतिजा देखाउने कम्प्युटर जडान गर्नुपर्छ, जसले छुट्टाछुट्टै प्रयोगको नतिजा देखाउँछ। तर प्रयोगशालामा अहिले एउटा डिस्प्ले मात्रै राखिएको छ। 'मेसिनमै जडान गरिएका सामग्रीसमेत मिलेका छैनन्,' निर्देशक सिंहले जानकारी दिए, 'ठेकेदार कम्पनीले सम्झौताअनुसार काम गरे दुई महिनामै प्रयोगशाला सञ्चालनमा ल्याउन मिल्छ।'
विभागका अनुसार प्रयोगशाला सञ्चालनमा आएपछि प्रदूषित तथा जोखिमपुर्ण सवारी साधन सञ्चालनमा बन्देज लाग्नेछ। सवारीसाधनको प्रदुषण, ब्रेक, लाइट, गियरवक्सजस्ता उपकरणहरूको विभिन्न छ चरणमा परीक्षण गरिन्छ। कुनै एक चरणको परीक्षणमा असफल देखिएका गाडीलाई दोस्रो चरणमा प्रवेश दिइनेछैन।
प्रयोगशाला सञ्चालनमा आए यान्त्रिक गडबढीबाट हुने सवारी दुर्घटना कम हुने महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखा बताउँछन्। 'हाल दैनिक ३० भन्दा बढी गाडी यान्त्रिक गडबढीका कारण प्रहरीले धकेल्नु परिरहेको छ,' प्रवक्ता जगतमान श्रेष्ठले भने, 'प्रयोगशाला सञ्चालनमा आए, मेसिनरी गडबढीले हुने दुर्घटना रोकिन्छ र ट्राफिकलाई पनि सास्ती कम हुन्छ।'
नेपालमा पहिलोपटक बनाइएको यो सेन्टर प्रभावकारी भए, आगामी वर्षदेखि सवारीसाधन उपयुक्त रहेको प्रमाणपत्र लिएपछि मात्रै यातायात व्यवस्था विभागबाट सवारीधनी पूर्जा नवीकरण गराउने व्यवस्था लागु हुनेछ।
हाल सवारीधनीले यातायात कर्मचारीहरूको मिलेमतोमा प्रदूषण परीक्षण नै नगराई स्टिकर टाँस्ने गरेकाले प्रयोगशाला सञ्चालनपछि यस्ता सबै काम बन्द हुने ट्राफिक अधिकृतहरू बताउँछन्।
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें